Nieuws & Opinie

21-07-2017. Nieuw archeologisch onderzoek Dalfsen en publiek graaft mee
Meer lezen ›

06-07-2017. Venlo maakt van erfgoed erfgoud met nieuwe erfgoednota
Meer lezen ›

08-06-2017. 9 en 14 juni open middagen bij opgraving Odijk!
Meer lezen ›

De lichting en berging van de IJsselkogge bij Kampen

Aannemerscombinatie Isalacogghe voert de werkzaamheden uit ten behoeve van de berging van de middeleeuwse IJsselkogge die in de bodem van de rivier ligt bij Kampen. Ook de gevonden wrakken van een aak en een punter worden geborgen. Ruim drie maanden zijn duikers en bergers onder water bezig met archeologisch onderzoek en de bouw van de constructie voor de lichting. Als alles volgens planning verloopt, komt de IJsselkogge half december 2015 boven water. De berging van de scheepswrakken is nodig om de maatregel Zomerbedverlaging van Ruimte voor de Rivier IJsseldelta te kunnen uitvoeren.

Middeleeuws watermanagement

Rijkswaterstaat vindt het heel belangrijk om zorgvuldig om te gaan met vondsten die ze tijdens haar werk tegenkomt. En in dit geval is het extra bijzonder, want de IJsselkogge ligt op deze plek als resultaat van middeleeuws watermanagement, juist in deze tijd de core-business van RWS. Het schip is destijds waarschijnlijk opzettelijk afgezonken om de loop van de IJssel te beïnvloeden. De rivier was aan het verzanden en dat was schadelijk voor de handelsbelangen van Kampen als Hanzestad.

Werk onder water

De combinatie Isalacogghe bestaat uit drie bedrijven, die gespecialiseerd zijn in archeologisch onderzoek (ADC ArcheoProjecten), duikwerkzaamheden (Baars-Cipro) en berging van schepen (HEBO Maritiem). "De scheepswrakken worden eerst voorzichtig met een zuiginstallatie vrij gelegd”, vertelt ADC-onderwaterarcheoloog Wouter Waldus. “Dat gebeurt op 5 meter diepte achter een stroomscherm, dat de duikers moet beschermen tegen de sterke stroming van de rivier. De vondsten worden nauwkeurig ingemeten en van de wrakken worden 3D-opnames gemaakt.

Eerst komen de wrakken van de aak en de punter boven water. Daarna wordt met een speciale constructie de IJsselkogge gelicht: het wrak wordt in een soort mand van banden en dwarsbalken geplaatst. Een speciaal computersysteem stuurt alle 40 motoren voor de lichting aan. De IJsselkogge wordt dan decimeter voor decimeter uit het water getild, waarbij de krachten op het 50 ton wegend schip nauwkeurig in de gaten worden gehouden.

Lichtingsconstructie IJsselkogge

Conservering in Lelystad

De wrakken worden na berging overgebracht naar Batavialand in Lelystad. Daar wordt onderzocht of de staat van de IJsselkogge goed genoeg is om te kunnen conserveren. Als conservering mogelijk is, hebben scheepsarcheologen daar zo’n drie jaar voor nodig. Daarna kan de IJsselkogge worden overgebracht naar een tentoonstellingslocatie; Kampen heeft hiervoor belangstelling. Als het wrak in minder goede staat verkeert, dan wordt uitgeweken naar het scheepsarcheologisch depot van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Nijkerk. Zekerheid over de staat van de IJsselkogge bestaat pas als het wrak boven water is gehaald.

Bouw conserveringsstation voor IJsselkogge
Op de zandvlakte naast de Schokbetonschuur bij Nieuw Land Erfgoedcentrum in Lelystad zijn de voorbereidingen gestart voor de bouw van het conserveringsstation voor de IJsselkogge. 

IJsselkogge frame op transport

Ruimte voor de Rivier IJsseldelta

Het project Ruimte voor de Rivier IJsseldelta, met als opdrachtgevers Rijkswaterstaat en de provincie Overijssel, bestaat uit twee maatregelen om de waterveiligheid in de regio Kampen-Zwolle te borgen: zomerbedverlaging van de Beneden-IJssel, en de aanleg van een hoogwatergeul, een nieuwe zijtak van de IJssel. Bovendien worden in vijf uiterwaarden de natuurwaarden versterkt. o.a. met de aanleg van zo’n 350 hectare nieuwe deltanatuur, nieuwe wandel-, struin- en fietspaden, een vaargeul voor de recreatievaart en ruimte voor een nieuwe woonwijk voor Kampen op een klimaatdijk.

Bekijk hier ook de informatiekaart over de opgraving en berging van de kogge van Ruimte voor de Rivier IJsseldelta.

logo isalacogghe
logo Ruimte voor de Rivier IJsseldelta 
Bekijk hier uitzendingen en filmpjes over dit project:

 

- Uitleg over het project van de lichting (RTV Oost 4-9-2015)
Voorbereidingen van het project (Ruimte voor de Rivier IJsseldelta 6-9-2015)
- Eerste duik naar de IJsselkogge (Kampen online 15-9-2015)
- Inspectie IJsselkogge (De Stentor 15-9-2015)
- Verslag Radio Een Vandaag (Een Vandaag 16-9-2015)

Radiointerview berging IJsselkogge (Radio 1 16-9-2015)
- Voorbereidingen van start (Ruimte voor de Rivier IJsseldelta 17-9-2015)
- Transport van de lichtingsconstructie (RTV Oost 9-9-2015)
- Verkenning van de IJssel (RTV Oost 15-9-2015)