Nieuws & Opinie

31-10-2017. SIM-subsidies archeologie 2017
Meer lezen ›

18-10-2017. Start archeologische opgravingen op de Veldegge Heeten
Meer lezen ›

11-10-2017. 3800 jaar oude grafheuvels gevonden bij opgravingen in Tiel
Meer lezen ›

Wonen rond een oeroud visstekje

Je kunt het niet zien maar onder een waterplas ligt een bijzonder oud stukje geschiedenis verscholen. In de jonge woonwijk Westergouwe aan de westrand van Gouda, midden in het Hollandse veengebied. Door bij projectontwikkelaars tijdig aan te dringen op een alternatief voor het opgraven van archeologische vindplaatsen, kunnen soms pareltjes uit het bodemarchief in situ behouden blijven. En dat terwijl het terrein rondom wordt ontwikkeld.

Wat ging eraan vooraf?

Tijdens archeologisch vooronderzoek in het plangebied jaren geleden waren enkele belangrijke vindplaatsen aangetroffen. Eén ervan kon ingepast worden in de plannen. Vastgesteld was dat organisch materiaal als bot, hout en vis- en plantresten er vrij goed geconserveerd was. Het is aan de gemeente Gouda en het Projectbureau Westergouwe te danken dat de vindplaats uiteindelijk ter plaatse (in situ) bewaard wordt. Eerder was onderzoek gedaan naar de mogelijke gevolgen van ophoging van het omringende gebied op de archeologische resten. Een deel van het veenpakket boven de vindplaats moest worden afgegraven en het waterpeil opgezet om een vijver te creëren.
In opdracht van het Projectbureau heeft ADC Erfgoedbeheer advies uitgebracht welke maatregelen en randvoorwaarden ten aanzien van deze inpassing nodig zouden zijn. In een monitoringsplan is vastgelegd welke aspecten van de vindplaats in de toekomst periodiek gemonitord moeten worden om te controleren of het archeologische niveau voldoende stabiel blijft. 

Inrichting van de vindplaats

Volgens plan is een deel van de grond boven de vindplaats afgegraven. Vanwege de slappe bodem vond dit met licht materieel plaats. Speciale afdekmatten moeten voorkomen dat de kwetsbare vindplaats naderhand gaat vervormen door stromend water of beschadigd raakt bij beheerwerkzaamheden. Het aanbrengen van de matten was een lastige klus, zowel vanwege het gewicht als vanwege het feit dat van vanaf de rand van de waterplas moest worden gewerkt. De gevolgde werkwijze vereiste het nodige improvisatietalent van machinisten en grondwerkers. Tenslotte is een randgeul uitgediept.

Een bijzondere vindplaats

Het Hollandse veengebied kent van oudsher een agrarisch gebruik. Tal van sloten zorgen voor de afwatering, zodat het gebied geschikt blijft voor begrazing. Onder het veen gaat een veel ouder landschap schuil: duizenden jaren geleden zocht een rivier met zijgeulen zijn weg naar zee. Door aanslibbing ontstane hogere stroken tussen de geulen vormden ideale plekjes voor kleine groepjes mensen om er met pijl en boog, harpoen en fuiken te jagen. In tijdelijke kampjes repareerde men de uitrusting, maakte de buit schoon en bereidde deze. Verplaatsen ging waarschijnlijk per boomstamkano, wegen waren er niet. Aan de hand van dateerbaar materiaal weten de archeologen dat het kampje ruim 7.000 jaar oud is en behoort tot de Swifterbantcultuur. In die periode voltrok zich een belangrijke verandering in de bestaanswijze van de mens: landbouw deed zijn intrede als vorm van voedselvoorziening, zodat men niet langer afhankelijk was van jacht, visvangst en het verzamelen van noten en vruchten.

Monitoren voor de toekomst

Om te controleren of de vindplaats stabiel blijft, zal regelmatig worden gemeten of geen vervorming optreedt, de matten intact zijn en of de conserveringstoestand van het organisch materiaal niet verandert.

Behoud in situ Westergouwe

Start inrichting

Behoud in situ Westergouwe

Voorzichtig blootleggen

Behoud in situ Westergouwe

Afdekmatten plaatsen

Behoud in situ Westergouwe

 En weer afdekken